Ogrody wertykalne w Polsce - od recepcji do open space
Jednym z najbardziej wyraźnych sygnałów zmian w polskich biurach jest wzrost liczby realizacji ogrodów wertykalnych - żywych ścian roślinnych w przestrzeniach biurowych, hotelowych i gastronomicznych.
Jeszcze kilka lat temu żywa ściana roślinna w polskim biurze była wyróżnikiem najśmielszych projektów. Dziś jest pozycją w specyfikacji aranżacji biurowców klasy A i coraz częściej - hoteli i przestrzeni gastronomicznych klasy średniej. Ta demokratyzacja dostępu wynika z kilku równoległych procesów:
- Wzrost liczby polskich firm specjalizujących się w projektowaniu i serwisie ogrodów wertykalnych
- Upowszechnienie systemów modułowych - tańszych i łatwiejszych w instalacji niż systemy sprzed dekady
- Normalizacja leasingu roślin jako modelu finansowania - brak jednorazowego kosztu wejścia obniża próg decyzji
- Rosnąca liczba realizacji jako materiał referencyjny - łatwiej zlecić projekt, gdy widzi się gotowe instalacje u konkurencji lub partnera biznesowego
Hotele i kurorty kładą coraz większy nacisk na połączenia indoor-outdoor, z bujnymi zielonymi przestrzeniami, ogrodami wertykalnymi i zrównoważonymi materiałami tworzącymi immersyjne doświadczenia gości. To dokładnie ten kierunek, który obserwujemy w polskim hotelarstwie - szczególnie w segmencie wellness i boutique.
W Polsce ogród wertykalny przeszedł w ciągu pięciu lat drogę od showpiece’u w siedzibach technologicznych gigantów do standardowego elementu oferty najmu biurowców klasy A i coraz częściej - biur klasy B. To nie jest moda. To jest zmiana infrastrukturalna.
Czego Polska może się nauczyć od zachodnich rynków?
Kilka lekcji z rynków, które są kilka kroków dalej w adopcji biophilic design.
1. Mierzenie, nie deklarowanie
Na rynkach dojrzałych (UK, Holandia, kraje skandynawskie) biophilic design jest coraz częściej oceniany przez mierzalne wskaźniki: wyniki ankiet satysfakcji pracowników, wskaźniki absencji, utilisation sal z zielenią. Polskie firmy dopiero zaczynają pytać o dane wyjściowe przed wdrożeniem - a bez nich nie da się wykazać ROI.
2. Serwis jako element projektu, nie opcja
Zachodni rynek dobrze wie, że instalacja roślinności bez profesjonalnego serwisu to wydatek, który za rok zostanie wyceniony jako strata. W Polsce wciąż spotykamy model: „kupujemy rośliny, sami będziemy podlewać”. Wynik po sześciu miesiącach jest zwykle przewidywalny.
3. Biophilic design jako projekt strategiczny, nie dekoracyjny
W Londynie czy Amsterdamie biophilic design wchodzi do projektów biurowych na etapie projektowania architektonicznego - razem z oświetleniem, akustyką i systemem wentylacji. W Polsce nadal zbyt często jest elementem „do doklejenia” po zakończeniu aranżacji - co drastycznie ogranicza możliwości projektowe i efekt końcowy.
FAQ - biophilic design Polska i ogrody wertykalne
Nie - choć najgłośniejsze i najbardziej kompleksowe realizacje dotyczą biurowców klasy A, same elementy biophilic design (żywe rośliny, naturalne materiały, dostęp do światła dziennego) są skalowalne. Ogród wertykalny o powierzchni 3-5 m² w recepcji małego biura kosztuje ułamek tego, co duży projekt hotelowy, a efekt wizualny i emocjonalny jest proporcjonalnie silny.
Tak - Polska ma kilka certyfikowanych projektów WELL, głównie w Warszawie i największych miastach. Liczba projektów w fazie rejestracji i certyfikacji rośnie dynamicznie. Polska jest jednym z aktywniejszych rynków WELL w Europie Środkowej i Wschodniej - co jest szczególnie widoczne na tle krajów regionu.
W WELL v2 żywa ściana roślinna bezpośrednio spełnia wymaganie w koncepcji Mind (Biophilic Design): co najmniej 1% powierzchni użytkowej pokryte żywymi roślinami lub co najmniej jedna żywa ściana na piętro. To jeden z niewielu elementów certyfikacji, który jest jednocześnie mierzalny, widoczny dla pracowników i możliwy do wdrożenia bez zmian konstrukcyjnych budynku.
Obie motywacje współistnieją - i jest to zdrowe. Firmy zaczynają od argumentu wizerunkowego, a kończą na dokumentowaniu działań w raporcie ESG. Kierunek jest zawsze od motywacji estetycznej do mierzalnej. To nie jest polska specyfika - tak wygląda adopcja każdego nowego standardu na każdym rynku. Ważne, że kierunek jest właściwy.
Punkt wyjścia to badania Nieuwenhuis i in. (2014) jako linia bazowa dla produktywności, raport Human Spaces (Interface, 2015) dla dobrostanu, a dla certyfikacji - dane IWBI (International WELL Building Institute) i PLGBC (Polskie Stowarzyszenie Budownictwa Ekologicznego). Wewnętrzny punkt odniesienia to wyniki ankiety satysfakcji pracowników z pytaniami o środowisko fizyczne pracy - przed i po wdrożeniu elementów biophilic design.
