Co pokazują badania nad zielonymi ścianami
Najbardziej konkretnych danych dostarcza tu badanie Azkorra i in. (2015, „Applied Acoustics”, tom 89), przeprowadzone na Uniwersytecie Kraju Basków (UPV/EHU). Zespół przetestował modułowe panele zielonej ściany w komorze pogłosowej, mierząc ich zachowanie w szerokim zakresie częstotliwości, a następnie sprawdził te same panele pod kątem izolacyjności akustycznej, montując je na ścianie laboratoryjnej. Wyniki:
- współczynnik pochłaniania dźwięku na poziomie ok. 0,40 (w skali od 0 do 1, gdzie 1 oznacza pełne pochłonięcie) - dla porównania, goły beton czy szkło mają współczynnik rzędu 0,02-0,05, dywan około 0,2-0,3, a dedykowane panele akustyczne osiągają zwykle 0,7-0,95,
- ważony wskaźnik izolacyjności akustycznej (Rw) na poziomie ok. 15 dB - czyli realną, ale ograniczoną barierę, dużo słabszą niż typowa ściana działowa.
Zielone ściany dobrze radziły sobie zarówno przy niskich, jak i wysokich częstotliwościach - podczas gdy większość materiałów budowlanych osiąga dobre wyniki tylko w jednym z tych zakresów (Azkorra i in., 2015).
To praktyczna informacja: zielona ściana pochłania dźwięk w miarę równomiernie w całym spektrum, co ma znaczenie w biurze, gdzie źródłem hałasu jest mowa (obejmująca szeroki zakres częstotliwości), a nie pojedynczy dźwięk techniczny. Jednocześnie warto mieć uczciwy punkt odniesienia: to wynik dobry, ale nie rewelacyjny na tle materiałów projektowanych wyłącznie pod akustykę - i dokładnie taki efekt warto zakładać przy planowaniu projektu, żeby uniknąć rozczarowania.
Gdzie zielona ściana w open space faktycznie robi różnicę
Efekt akustyczny zielonej ściany zależy w dużej mierze od tego, gdzie i jak ją zaprojektujecie. W praktyce najlepiej sprawdza się w kilku konkretnych sytuacjach:
- przy dużych powierzchniach szklanych lub betonowych - czyli tam, gdzie dźwięk odbija się najmocniej, a nie ma innego naturalnego miejsca na materiał pochłaniający,
- w strefach o podwyższonym natężeniu rozmów - przy stołach do pracy zespołowej, przy ciągach komunikacyjnych, w pobliżu kuchni czy stref socjalnych,
- jako element rozbijający dużą, otwartą kubaturę - wysoka, pusta przestrzeń nad głowami to jeden z głównych powodów długiego pogłosu, a zielona ściana ustawiona jako przegroda wizualno-akustyczna skraca drogę odbić,
- w połączeniu z gęstym listowiem i głębszym podłożem - im więcej masy roślinnej i grubszy substrat, tym wyższe realne pochłanianie; rzadko obsadzony, płaski panel z sukulentami da efekt głównie estetyczny, nie akustyczny.
Dobrą praktyką jest też traktowanie zielonej ściany jako jednego z kilku elementów układanki akustycznej, a nie jedynego rozwiązania - najlepsze efekty daje połączenie z miękkimi materiałami podłogowymi, tapicerowanymi meblami, budkami telefonicznymi czy panelami akustycznymi na suficie, tam gdzie problem jest największy.
Czego zielona ściana nie zrobi - i lepiej wiedzieć to przed montażem
Żeby ten artykuł był użyteczny, a nie tylko sprzedażowy, trzeba też powiedzieć wprost, gdzie kończą się możliwości zieleni:
- nie zastąpi izolacji akustycznej między pomieszczeniami - sala konferencyjna obok open space nadal będzie wymagała porządnej ściany działowej, a nie zielonego panelu zamiast niej,
- nie „wyciszy” bardzo głośnego biura samodzielnie - przy dużej kubaturze i wysokim poziomie hałasu potrzebna jest zwykle kombinacja rozwiązań, w tym sufit akustyczny,
- efekt zależy od powierzchni i gęstości nasadzenia - pojedynczy, mały panel dekoracyjny nie zmieni akustyki sali; potrzebna jest realna powierzchnia pochłaniająca, dobrana do wielkości pomieszczenia,
- nie działa natychmiast wizualnie jak panel akustyczny - efekt buduje się razem z rozwojem roślin i wymaga utrzymania (przycinanie, uzupełnianie nasadzeń), żeby gęstość listowia - a więc i pochłanianie - nie spadała w czasie.
Uczciwe podejście do klienta to jasne postawienie sprawy już na etapie projektu: zielona ściana to realny, mierzalny wkład w akustykę pomieszczenia, ale element większej strategii, a nie cudowne rozwiązanie zastępujące projekt akustyczny.
Dlaczego to się liczy dla firmy, nie tylko dla wystroju
Biorąc pod uwagę, że prywatność akustyczna jest - zgodnie z badaniem Kim i de Dear - jednym z największych źródeł niezadowolenia z biura, inwestycja w redukcję hałasu w biurze za pomocą roślin przekłada się bezpośrednio na to, jak pracownicy oceniają miejsce pracy. To argument, który dobrze rezonuje zarówno z działem HR (dobrostan, mniejsze zmęczenie poznawcze, komfort pracy w skupieniu), jak i z zespołem facility czy zarządem, dla którego liczy się też wizerunek biura pokazywanego kandydatom i klientom.
Ważne jest przy tym podejście projektowe: dobrze zaprojektowana zielona ściana pod kątem akustycznym wymaga doboru gatunków, gęstości nasadzenia i lokalizacji do konkretnego pomieszczenia - a nie gotowego zestawu „z katalogu”, bo to, co sprawdzi się w recepcji z wysokim sufitem, nie musi zadziałać przy niskim stropie nad open space z rzędami biurek.
Jak to wdrożyć w swoim biurze
- Zmapujcie realny problem akustyczny - zmierzcie lub zlećcie pomiar czasu pogłosu i wskażcie strefy, gdzie hałas najbardziej przeszkadza (najczęściej przy stołach zespołowych i ciągach komunikacyjnych).
- Ustalcie, czy problemem jest pogłos, czy transmisja dźwięku między pomieszczeniami - od tego zależy, czy priorytetem jest zielona ściana, sufit akustyczny, czy porządna przegroda działowa.
- Dobierzcie lokalizację i skalę ściany do architektury pomieszczenia - powierzchnie szklane, betonowe stropy i strefy o dużym natężeniu rozmów to naturalne miejsca startowe.
- Zaprojektujcie gęstość nasadzenia pod kątem akustycznym, nie tylko wizualnym - gęste, wielowarstwowe listowie i odpowiednia głębokość modułu robią różnicę w realnym pochłanianiu dźwięku.
- Połączcie z innymi rozwiązaniami tam, gdzie problem jest duży - panelami akustycznymi, miękkimi materiałami, budkami telefonicznymi.
- Zaplanujcie pielęgnację - regularna kontrola stanu roślin utrzymuje gęstość listowia, a więc i efekt akustyczny, w czasie.
Jeśli planujecie open space od nowa albo zmagacie się z hałasem w istniejącym biurze, chętnie doradzimy indywidualne rozwiązanie dopasowane do konkretnego pomieszczenia - umówcie się na konsultację projektu.
